Havadan alınan bir görüntünün "sinema gibi" durmasını sağlayan şey çoğu zaman çözünürlük değil, hareketin nasıl kaydedildiğidir. Drone sinematik çekim yaparken akıcı bir hareket bulanıklığı elde etmek için shutter hızını kare hızına bağlamak gerekir. Gündüz ışığında bunu yapabilmenin yolu da ND filtreden geçer.
Aşağıda shutter açısı, 180 derece kuralı, ND filtre yoğunlukları ve sahada bu ayarların nasıl birlikte kullanıldığını teknik ayrıntısıyla ele aldık. Terimleri açıklayarak ilerliyoruz, böylece ayarların neden öyle seçildiği de anlaşılır.
Shutter hızı ve hareket bulanıklığı
Shutter hızı, her karenin ne kadar süre ışığa maruz kaldığını belirler. Süre uzadıkça hareket eden nesneler karede hafif bir iz bırakır. İnsan gözü bu izi doğal hareket olarak algılar.
Shutter çok hızlı olduğunda her kare donmuş bir fotoğrafa dönüşür. Kareler arka arkaya oynatıldığında hareket kesik kesik ve sert görünür. Bu etki aksiyon sahnelerinde bilinçli olarak kullanılabilir, ama genel havadan çekimde istenmez.
180 derece kuralı ne anlatır
Sinema kameralarında shutter, dönen bir disk ile kontrol edilirdi. Diskin yarısının açık olduğu ayar 180 derece olarak adlandırılır. Bu ayarda pozlama süresi, kare süresinin tam yarısına denk gelir.
Dijital kameralarda bu kural basit bir hesapla uygulanır: shutter hızı, kare hızının iki katının tersi olarak seçilir. Kare hızı 25 ise shutter 1/50, kare hızı 30 ise 1/60 olur. Drone 4K 60fps çekimde ise shutter 1/120 civarında tutulur.
- 24 veya 25 fps: 1/50 shutter
- 30 fps: 1/60 shutter
- 50 fps: 1/100 shutter
- 60 fps: 1/120 shutter
Kameranın sunduğu değerler tam eşleşmeyebilir. Bu durumda en yakın değeri seçmek görüntüde fark edilir bir sorun yaratmaz.
Gündüz neden ND filtre gerekir
Güneşli bir öğlen saatinde 1/50 shutter ile pozlama yapmak, sensöre çok fazla ışık girmesi demektir. Normal kameralarda bu fazlalık diyafram kısılarak dengelenir. Ancak birçok drone kamerasında diyafram sabittir ya da sınırlı aralıkta ayarlanabilir.
ISO zaten en düşük seviyedeyken geriye tek bir seçenek kalır: ışığı lensin önünde azaltmak. ND filtre, rengi değiştirmeden ışık miktarını düşüren nötr yoğunluklu bir camdır. Filtre sayesinde shutter yavaş tutulabilir ve görüntü patlamaz.
ND filtre yoğunlukları nasıl okunur
ND filtreler genellikle ND4, ND8, ND16, ND32 ve ND64 gibi değerlerle satılır. Bu sayı, filtrenin ışığı kaç kat azalttığını gösterir. ND8, ışığı sekizde birine düşürür ve yaklaşık üç stop karartma sağlar.
Her iki katlık artış bir stop daha karartma anlamına gelir. ND16 dört stop, ND32 beş stop, ND64 altı stop karartır. Bazı setlerde ND ile polarize filtrenin birleştiği ND/PL modelleri de bulunur.
Hangi ışıkta hangi ND
Filtre seçimi ışık koşuluna, kare hızına ve kameranın diyafram ayarına göre değişir. Aşağıdaki aralıklar başlangıç noktası olarak düşünülmelidir, kesin değer sahada histogram ve pozlama göstergesine bakılarak bulunur.
- Bulutlu gün veya gölgeli vadi: ND4 ya da ND8
- Parçalı bulutlu gün: ND8 ya da ND16
- Açık ve güneşli öğle saatleri: ND32 ya da ND64
- Kar, kum veya deniz yansıması: ND64 ve üzeri
- Altın saat ve gün batımı: Çoğu zaman ND4 ya da filtresiz
Işık hızla değişen günlerde filtre değiştirmek için drone'u indirmek gerekir. Bu yüzden ekipler, kalkıştan önce gökyüzünü okuyup biraz daha koyu filtreyle başlamayı tercih eder.
Polarize filtre ne zaman işe yarar
Polarize filtre, su yüzeyindeki ve camdaki yansımaları azaltır, gökyüzünün mavisini koyulaştırır. Deniz, göl ya da cam cepheli binalar çekilirken farkı belirgindir. Kıyı çekimlerinde suyun altı daha net görünür.
Ancak drone döndükçe polarizasyon etkisi değişir. Panoramik bir dönüşte gökyüzünün bir bölümü koyu, diğer bölümü açık görünebilir. Bu yüzden ND/PL filtreler kameranın yönü fazla değişmeyen düz hareketlerde daha güvenli sonuç verir.
Drone sinematik çekim için diğer ayarlar
Shutter ve ND doğru seçilse bile diğer ayarlar sabitlenmezse görüntü tutarlılığını kaybeder. Sinematik bir sonuç için kameranın kendi kararlarını en aza indirmek gerekir.
- ISO: En düşük yerel değerde sabit tutulur, gürültü azalır.
- Beyaz dengesi: Otomatik yerine sabit bir Kelvin değeri seçilir, renk kayması önlenir.
- Pozlama modu: Manuel kullanılır, böylece shutter kendiliğinden değişmez.
- Renk profili: Kurguda renk düzenleme yapılacaksa log profili tercih edilir.
- Bit derinliği ve bit hızı: Kameranın desteklediği en yüksek kalite seçilir.
Log profil, kurguda daha geniş renk ve ışık aralığı bırakır ama düzenleme olmadan soluk görünür. Renk düzenleme sürecini drone videoları düzenleme yazımızda anlattık.
Hareket hızı ile shutter ilişkisi
Hareket bulanıklığını belirleyen ikinci etken, drone'un ne kadar hızlı hareket ettiğidir. Yakın bir nesnenin yanından hızlı geçerken 1/50 shutter bile fazla bulanıklık yaratabilir. Uzak bir manzarada yavaş ilerlerken ise bulanıklık neredeyse hiç fark edilmez.
Drone sinematik hareketlerde yumuşak hızlanma ve yavaşlama kullanmak bu yüzden önemlidir. Ani yön değişiklikleri, bulanıklığın bir anda artmasına ve titreme hissine neden olur. Kumandadaki hassasiyet eğrilerini sinematik moda almak bu sorunu azaltır.
Ağır çekimde kural değişir mi
Yüksek kare hızlarında 180 derece kuralı yine geçerlidir, ama ihtiyaç duyulan shutter hızı artar. 120 fps çekimde shutter 1/240 civarına çıkar. Bu da gerekli ND yoğunluğunun düşmesi anlamına gelir.
Ağır çekim görüntüler sonradan yavaşlatıldığı için hareket bulanıklığı zaten daha az belirgindir. Reklam ve tanıtım işlerinde bu tür kareler sık kullanılır, örnekleri reklam filmi prodüksiyon hizmetimizde görebilirsiniz.
Sahada sık görülen hatalar
ND filtreyi takıp pozlamayı otomatikte bırakmak en yaygın hatadır. Kamera bu durumda shutter'ı yine hızlandırabilir ve filtre amacına ulaşmaz. Pozlama modunu manuelde tutmak bu sorunu çözer.
Bir diğer hata, filtrenin gimbal dengesini bozacak şekilde yanlış takılmasıdır. Uyumsuz ya da ağır filtreler gimbalin kalibrasyonunu etkileyebilir. Kalkıştan önce gimbal hareketlerini kontrol etmek, havada sürprizle karşılaşmayı önler.
Sık sorulan sorular
ND filtre olmadan sinematik çekim yapılabilir mi?
Bulutlu havalarda ya da gün batımında yapılabilir. Güneşli gündüz saatlerinde ise filtre olmadan 180 derece kuralına uymak çoğu drone kamerasında mümkün olmaz.
4K 60fps çekimde shutter kaç olmalı?
Genel kural olarak 1/120 civarı seçilir. Kamera bu değeri sunmuyorsa en yakın değer kullanılır.
Variable ND filtre kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ama filtre ağırlığı ve gimbal uyumu kontrol edilmelidir. Bazı değişken filtreler yüksek yoğunlukta renk kayması ve leke oluşturabilir.
Fotoğraf çekerken de bu ayarlar gerekir mi?
Hayır, fotoğrafta hareket bulanıklığı genelde istenmez. Fotoğraf için ND filtre daha çok uzun pozlama gibi özel etkilerde kullanılır.
Projenizde sinematik havadan görüntülere ihtiyaç varsa iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz. Çekim amacına göre ekipman ve ayar planını birlikte belirleriz.
